Een uitgave in samenwerking met gezelschappen, podia en festivals rondom het thema klassieke muziek in Zeeland
concertagenda juni-december 2018

The Wall Symphony – In gesprek met Douwe Eisenga

juni 25, 2018

author:

The Wall Symphony – In gesprek met Douwe Eisenga

“Al sinds het uitkomen van het album The Wall van Pink Floyd, eind jaren zeventig, vind ik dit album heel intrigerend. Het is fascinerend ­omdat het diepgaand is, zowel in tekst, muziek, inhoud als in sound. The Wall gaat over de zanger van een grote band die langzamerhand volkomen vervreemdt van zijn publiek, waanbeelden krijgt en een muur om zichzelf optrekt. Het verhaal is bijzonder, alleen al vanuit de ­autobiografische laag die erin zit. De eerste leadzanger, Syd Barrett, is in 1968 uit de band gezet omdat hij steeds psychotischer werd. Vermoedelijk speelde overmatig drugsgebruik daarin een rol.”

Een muur van waanbeelden… De keerzijde van het succes

“Maar The Wall heeft het vooral over de gevolgen van het enorme succes van een superband. Pink Floyd was een band die heel snel een gigantische sterrenstatus verwierf. Met megalomane shows, waarbij de afstand tot het publiek steeds groter en groter werd. De band­leden vervreemdden van hun eigen publiek.”

Het gaat over arrogantie en ­afkeer van het publiek

“Roger Waters, de bassist van de band, die later het artistieke roer overnam en daarmee steeds bepalender werd, kwam uiteindelijk zichzelf tegen op het moment dat hij tijdens een show een fan in het gezicht spuugde, ‘The spitting incident’ . Voor hem was dit een soort  ‘wake-up call’ waarin hij zich realiseerde hoever zij gezakt waren in hun arrogantie en afkeer van het publiek. Dit is één van de artistieke lagen die in het verhaal verwerkt zijn. Daarnaast vormt de dood van Waters’ vader een verhaallijn in The Wall. Zijn vader raakte als soldaat vermist tijdens gevechten aan de ­Italiaanse kust in de Tweede Wereldoorlog. Zijn lichaam werd nooit gevonden en de exacte toedracht bleef bijna zeventig jaar een raadsel, totdat een oorlogsveteraan in 2013 documenten met details over de doodsoorzaak ontdekte. The Wall wordt algemeen beschouwd als het Opus Magnum van Pink Floyd.”

De overeenkomst tussen Barok en Rock is het doorgaande ritme

“Ik ben als componist steeds op zoek naar de relatie tussen Rock en Klassiek en daar is dit idee uit voortgekomen, ook geïnspireerd door Philip Glass die twee albums van David Bowie (Low en Heroes) heeft verwerkt tot symfonieën. Ook denk ik dat er vraag is naar dit soort werk. Nu is er de samen­werking met Het Zeeuws Orkest, maar daarna zal dit vermoedelijk ook gelden voor andere orkesten.”

Hoe komt zo’n compositie tot stand?

“Het is een proces van vallen en opstaan. Voor mij is het een combinatie van ambacht, magie en momentum.
Iedereen kan achter een piano gaan zitten en een paar noten achter elkaar zetten. Maar dan? Hoe maak je hier een goed stuk van twintig minuten van? Dat is een ambacht, maar het is ook magie. Soms zwoeg je en lukt het uiteindelijk niet. Maar soms groeit een basis van tien seconden haast vanzelf uit tot een prachtig stuk. En als het goed is, gaat het vanzelf. Maar ik kan het niet honderd procent sturen. Ik weet van te voren nooit welk beginidee wel gaat werken en welk idee niet. Daar zit nog altijd iets magisch in. Bovendien speelt simpelweg het moment mee. Een idee dat als restafval op de plank belandt, kan jaren later uitgroeien tot een overtuigende compositie.

Voor mij is er maar één eindcriterium. En dat is niet of mensen het mooi vinden of dat het veel verkocht wordt. Voor mij is het uiteindelijke criterium dat ik mijn eigen stuk na tweehonderd keer luisteren nog mooi of boeiend vind. Als een stuk me na tien keer luisteren verveelt dan gaat het de deur niet uit. Ik ben de grootste fan van mijn eigen composities maar ook de grootste criticus.”

Hoe ver staat het ermee?

“Op het moment dat we dit interview hebben, heb ik twintig minuten, dat wil zeggen twee delen van de compositie, voltooid. Voor de duidelijkheid: dit is geen arrangement. Het is een symfonie van mij, geïnspireerd op The Wall.

Als ik een muziekstuk componeer speel ik met de componenten: melodie, harmonie, ritme, klank, tempo en dynamiek. In het eerste deel Brick bijvoorbeeld neem ik een motief, een fragment van Another Brick in the Wall en daar ga ik op parafraseren. Hoewel dit eerste deel een snel stuk is, begin ik met een langzaam intro waarin deze uitwerking klinkt.

Het tweede deel is langzaam en heet Sky. Het is gebouwd op de eerste paar maten van Goodbye Blue Sky. Een klein motief, een minimaal stijlelement, dat ik maximalistisch gebruik, waarmee ik bedoel dat ik het maximaal benut. Als ik met een compositie eenmaal goed op weg ben, gaat het vaak om een soort machine die moeilijk meer te stoppen is. Voor mijzelf verklaar ik dit uit mijn muziekvoorkeur voor zowel Rock en Minimal Music als voor Barok. De parallel in deze muziekvormen zit voor mij in de doorgaande ritmische beweging. In de ‘Fortspinnung’ zoals dat in de Barok genoemd wordt. Dat gaat maar door, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Mozarts thema’s, die telkens afgeronde blokken vormen.”

Hoe typeer je je eigen muziek?

“Ik wil muziek maken waarin het ‘in het nu’ goed toeven is. Als ik dat bijvoorbeeld afzet tegen de muziek van de Romantiek van de 19e eeuw, dan typeert de ­Romantiek zich doordat er gezocht wordt naar meer. Het gaat ervan uit dat je in het hier en nu ongelukkig bent, dat het achter de horizon allemaal veel beter is.

Sinds mijn studie ben ik bezig geweest met componisten die – zonder dat ik daarnaar op zoek was – soms refereerden aan elementen uit het boeddhisme. Ideeën die ervan uitgaan dat je geluk in jezelf moet zoeken of dicht om je heen. Ook wil ik proberen in mijn muziek ruimte te houden voor mijzelf en voor de luisteraar. Ik probeer niet de emotie te dicteren. Het moet goed toeven zijn in het landschap.”